مقدمه: برنامه ریزی راهبردی در رشته های تخصصی بالینی سرآغازی است برای پیوند این رشته ها با چشم انداز ایران 1404 و برنامه های توسعه ای مرتبط با آن، گشودن فضای رقابتی در سطح منطقه و جهان در مقابل این رشته ها و نیز تثبیت حرکت برنامه ریزی شده رشته های تخصصی بالینی برای تحقق چشم انداز نظام در زمینه علوم پزشکی بالینی. با توجه به این که برنامه ریزی راهبردی در رشته های تخصصی اولین تجربه کشور در این زمینه می باشد، ورود درست به فرایند برنامه ریزی راهبردی، هدایت صحیح فرایند برنامه ریزی و مهتر از همه اجرای برنامه راهبردی تهیه شده، می تواند به تثبیت برنامه ریزی در رشته های تخصصی و بهره مندی از پیامدهای آن در سالهای آتی کمک موثری بکند. این مطالعه با هدف کلی تبیین دیدگاه های اعضای کمیته های راهبردی منتخب در رابطه با فرایند برنامه ریزی راهبردی و پیامدهای آن انجام گرفت.روش کار: این یک مطالعه کیفی است. نمونه ها به روش هدفمند انتخاب شدند. بدین معنی که چهار کمیته راهبردی که جزو فعال ترین کمیته ها بودند، انتخاب گردیدند. در هر یک از این کمیته ها با دبیر کمیته و یک نفر از اعضای کمیته مصاحبه انجام گرفت. برای انجام مصاحبه از راهنمای مصاحبه استفاده گردید. مصاحبه ها ضبط و پیاده شدند. متون پیاده شده در چرخه های رفت و برگشتی متعدد پس از بارها خوانده شدن، کدگذاری، دسته بندی و خلاصه شدند.یافته ها: مطالعه حاضر نشان می دهد که شرکت کنندگان در مطالعه، برنامه راهبردی را برنامه ای برای تعیین جهت گیری رشته های تخصصی می دانستند. نسبت به ضرورت برنامه ریزی راهبردی تاکید داشتند. ورود به فرایند برنامه ریزی راهبردی را بدون آمادگی لازم ارزیابی کردند. معتقد بودند که فرایند برنامه ریزی راهبردی علاوه بر برنامه راهبردی دستاوردهای قابل توجه دیگری نیز داشته است. شرکت کنندگان اعلام کردند که در صورت اجرای برنامه راهبردی تهیه شده، می توان از تجارب بدست آمده در برنامه ریزی های آتی استفاده نمود. اما بیشترین نگرانی آنان در رابطه با اجرای برنامه ها بود. بدین معنی که بیشتر آنان یا نسبت به اجرای برنامه های راهبردی تردید داشتند یا سازوکارهای اجرایی را کافی نمی دانستند.نتیجه گیری: باید از درسهای ناشی از این تجربه در جریان اجرای برنامه ها، چرخه بعدی فرایند برنامه ریزی راهبردی در رشته های تخصصی و بالاخره تثبیت فرایند برنامه ریزی در رشته های تخصصی به نحو احسن استفاده شود.

زمینه و هدف: برنامه ریزی استراتژیک می تواند منجر به بهبود عملکرد بیمارستان ها و افزایش میزان پاسخ گویی مدیران بیمارستان ها شود. برنامه ریزی استراتژیک به صورت اجباری در راستای اجرای استانداردهای اعتباربخشی از سال 1391 در بیمارستان های ایران بکار گرفته شد و با چالش هایی همراه بوده است. این مطالعه با هدف شناسایی پیش نیازهای برنامه ریزی استراتژیک در بیمارستان انجام شد. مواد و روش ها: این مطالعه در سال 1395 با روش کیفی و از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با 47 نفر از تیم برنامه ریزی استراتژیک بیمارستان های استان تهران انجام شد. تحلیل داده ها به روش تحلیل محتوایی با رویکرد استقرایی انجام شد. نتایج: توجیه ضرورت برنامه ریزی استراتژیک، معرفی مدل مناسب برنامه ریزی استراتژیک، آموزش مدیران و کارکنان در زمینه برنامه ریزی استراتژیک، تامین منابع موردنیاز برنامه ریزی استراتژیک، تعهد و حمایت مدیران و کارکنان به ویژه پزشکان در تدوین و اجرای برنامه استراتژیک، فرهنگ و روحیه کار مشارکتی و در نظر گرفتن مکانیزم های انگیزشی برای تدوین و اجرای برنامه استراتژیک در بیمارستان ها از پیش نیازهای اصلی برنامه ریزی استراتژیک در بیمارستان های استان تهران بود. نتیجه گیری: سیاست گذاران نظام سلامت و مدیران ارشد بیمارستان ها باید ابتدا پیش نیازهای برنامه ریزی استراتژیک را تامین کنند و سپس، نسبت به تدوین و اجرای برنامه استراتژیک اقدام کنند. عدم تامین این الزامات و پیش نیازها منجر به بروز چالش های زیادی به هنگام تدوین و اجرای برنامه استراتژیک می شود.

برای این که یک کشور یا هر سازمانی بتواند با شرایط محیطی که بسرعت متحول شده و تغییر پیدا می کند، با شیوه های عقلایی و مناسب برخورد کرده و ضمن حل و فصل مسائل مهم و عمده داخلی، در صحنه بین المللی با حضور فعال به حیات خود ادامه دهد، باید به طرحریزی استراتژیک پرداخته و برای هر مسأله استراتژیک، استراتژیهای مناسبی را برگزیند.استراتژی ملّی هر کشور به طور اصولی طیف وسیعی از استراتژیهای مختلف آن کشور را در زمینه های مختلف از جمله: آموزش، تحقیقات، علم، تکنولوژی، صنعت و غیره در برمی گیرد. استراتژی ملی، جهتگیریهای کشور را در ابعاد مختلف سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، دفاعی، امنیتی و غیره نشان می دهد. تدوین استراتژی در سطح ملّی به اطلاعات جامع، گروه طرحریزی متشکل از متخصصان هر رشته، خواست مسئوولان تراز اول کشور، همکاری مدیریتهای کلان و بسیج ملی برای اجرای موفقیت آمیز آن نیاز دارد. این مقاله سعی دارد اهمیت زیست _ فنّاوری و ضرورت تدوین یک استراتژی ملی برای این فنّاوری و لزوم همکاری ملی برای رسیدن به اهداف آن را تبیین نماید.

نظریه تهیه "طرح های ساختاری- راهبردی" در شروع فعالیت در دفتر طرح ریزی شهری وزارت مسکن و شهرسازی در اواخر سال 1369 ارائه گردید و بر این اساس تهیه طرح های "توسعه و عمران شهرستان (ناحیه ای)" در چارچوب نظریه مذکور به عنوان اولین گام در ایجاد تحول در نظام شهرسازی کشور آغاز شد. دومین گام در ایجاد تحول در نظام شهرسازی کشور با پیشنهاد تهیه "طرح های ساختاری- راهبردی شهر" به جای طرح های جامع شهری به صورت سنتی و تهیه طرح های تفصیلی "پایه"، "موضعی" و "موضوعی" به جای طرح های تفصیلی (مقیاس محلی)، در سال 1376 برداشته شد. در دوره مسوولیت معاونت شهرسازی و معماری شهرداری تهران در اواخر سال 1380 اواین اقدام برای تهیه "طرح ساختاری- راهبردی" و طرح های تفصیلی "پایه"، "موضعی" و "موضوعی" برای شهر تهران صورت گرفت و این مهم با تهیه شرح خدمات و انتخاب مهندسین مشاور برای کلیه مناطق شهر تهران آغاز شد.

برنامه ریزی استراتژیک نقشی کلیدی در موفقیت سازمان ها در میدان رقابت دارد. این نوع برنامه ریزی که تا کنون اغلب مورد استفاده سازمان های بزرگ واقع شده است، اگر به درستی تدوین شود، منجر به انتخاب استراتژیی هایی می شود که در صورت اجرای صحیح و به موقع، تعالی و پیشتازی سازمان را به ارمغان می آورد. تحقیق حاضر در نظر دارد تا تفاوت های موجود بین برنامه ریزی استراتژیک در سازمان های بزرگ با این نوع برنامه ریزی در موسسات کوچک را شناسایی نموده و از طریق مقایسه تطبیقی مدل های موجود برنامه ریزی استراتژیک برای سازمان های بزرگ و کوچک، مدلی مناسب از این نوع برنامه ریزی را برای موسسات کوچک ارائه کند. برای شناسایی تفاوت های برنامه ریزی استراتژیک بین سازمان های کوچک و بزرگ، تعدادی تفاوت های مشخص از مطالعه ادبیات موضوع استخراج شده و از نمونه آماری تحقیق در این باره پرسش بعمل آمد؛ در نهایت با گردآوری و تجزیه و تحلیل نظرات آنها، تفاوت ها مورد شناسایی قرار گرفت. برای طراحی مدل مفهومی این تحقیق، 9 مدل برنامه ریزی استراتژیک برای سازمان های بزرگ و 3 مدل برنامه ریزی استراتژیک برای موسسات کوچک مورد مطالعه تطبیقی قرار گرفت. از این مقایسه تطبیقی، سه عامل به عنوان وجوه مشترک دوازده مدل بررسی شده شناسایی شد. این سه عامل که ماموریت/چشم انداز، عوامل داخلی/خارجی و استراتژی ها/برنامه های استراتژیک بودند؛ به عنوان شاکله اصلی مدل مفهومی جدید قرار گرفتند و یک عامل دیگر با توجه به ویژگی خاص موسسات کوچک ـ بینش مدیران ارشد سازمان های کوچک ـ به مدل اضافه شد و مدل جدید با چهار عامل و بصورت شماتیک طراحی شده و مبنای تحقیق حاضر قرار گرفت. این تحقیق از نظر هدف کاربردی و از نظر روش گردآوری داده ها توصیفی است و به خاطر اینکه شرکت های کوچک قطعه سازی خودرو را مورد مطالعه قرار داده است، می توان آن را مطالعه موردی به حساب آورد. جامعه آماری این تحقیق مدیران شرکت های کوچک قطعه سازی خودرو استان تهران بودند که به لحاظ برخورداری از یک سری ویژگی های مشترک، نمونه آماری به صورت تصادفی ساده از بین آنها انتخاب شد. جهت جمع آوری داده های مورد نیاز، علاوه بر داده های ثانویه از طریق پرسشنامه و مصاحبه حضوری، داده های اولیه نیز از نمونه آماری جمع آوری شد. داده های جمع آوری شده از طریق آزمون Z تجزیه و تحلیل شد (جامعه نرمال و تعداد نمونه بیش از 30). نتیجه تجزیه و تحلیل داده ها نشان داد که از نظر نمونه آماری، بین برنامه ریزی استراتژیک در شرکت های بزرگ با این نوع برنامه ریزی در شرکت های کوچک در موارد مختلف تفاوت معنی داری وجود دارد و مدل ارایه شده در این تحقیق از ابعاد مختلف برای برنامه ریزی استراتژیک شرکت های کوچک مناسب می باشد.